Ścinawa – nazwa miasta

Nazwa Ścinawy pojawia się w dokumentach historycznych już na początku XIII wieku. W 1202 roku odnotowano ją jako Stinay, w 1203 jako Stinav, w 1216 jako Stinau, w 1248 jako Stinaw, a w 1260 roku w formie Sciniauia. Te zmieniające się zapisy świadczą o ewolucji pisowni oraz o wpływach językowych, jakie oddziaływały na region w średniowieczu.

W drugiej połowie XIII wieku nazwa miasta została utrwalona w dokumentach łacińskich. W „Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis”, czyli „Księdze uposażeń biskupstwa wrocławskiego”, a także w dziele „Vita Sanctae Hedwigis”, występuje w formach Stinavia i Stynavia. W 1475 roku, w łacińskich statutach synodalnych biskupów wrocławskich zatytułowanych „Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium”, miejscowość wymieniono pod zlatynizowaną formą Stynauia.

W 1613 roku śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika zamieścił w swoim dziele o geografii Śląska, zatytułowanym „Silesiographia”, informację o miejscowości, używając łacińskiej formy nazwy – Stinavia.

Proces germanizacji nazwy Ścinawy rozpoczął się już w XIV wieku. W dokumentach z 1380 roku pojawiają się zapisy takie jak Stinow, Stehnaw i Steynaw. W 1432 roku odnotowano formę Steine, w 1533 Steina, a w 1666 Steinau. Ostatecznie niemiecka nazwa urzędowa ustaliła się jako Steinau an der Oder, podkreślając związki miasta z rzeką Odrą.

W pruskim dokumencie urzędowym z 1750 roku, wydanym w języku polskim w Berlinie, miasto zostało wymienione jako Scinawa, co świadczy o ciągłości polskiej tradycji nazewniczej. W 1847 roku śląski pisarz Józef Lompa, w swojej książce „Krótki rys jeografii Szląska dla nauki początkowej” wydanej w Głogówku, również posługuje się polską formą Ścinawa.

Pochodzenie nazwy Ścinawa budzi zainteresowanie badaczy. Jedna z teorii wywodzi ją od staropolskiego słowa „ścień”, oznaczającego gaj lub leśną zasłonę, co sugerowałoby, że pierwotnie była to osada położona wśród lasów. Istnieje również hipoteza, że pierwotnie nazwa odnosiła się do przepływającej w pobliżu rzeki, a dopiero później została przeniesiona na osadę. Alternatywna teoria wiąże nazwę z czasownikiem „ścinać”, wskazując na możliwy związek miejsca z wykonywaniem kar śmierci poprzez dekapitację.

Znany niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowości na Śląsku, opublikowanym we Wrocławiu w 1888 roku, przywołuje nazwę Scinavia zapisaną w dokumentach z 1235 roku. Według jego interpretacji, nazwa ta oznaczała „miejsce sądów”, związane z „ścinaniem głów”.

Obecna polska nazwa Ścinawa została oficjalnie zatwierdzona decyzją administracyjną 7 maja 1946 roku.